مصرف دوزهای بالای ویتامین C برای اکثر مردم پیشگیرانه نیست و تأثیرش روی کاهش شدت علائم سرماخوردگی هم بسیار کم است. خیلیها با خرید مکملهای گرانقیمت سعی میکنند سیستم ایمنیشان را تقویت کنند، اما شواهد علمی میگوید این هزینهها لزوماً جلوی بیماری را نمیگیرد.
لینوس پاولینگ و ریشه باور به دوزهای بالای ویتامین C
ریشه باور به مصرف زیاد این مکمل را باید در دهه ۱۹۷۰ جستوجو کرد. لینوس پاولینگ، شیمیدان آمریکایی و برنده دو جایزه نوبل، در سال ۱۹۷۰ کتابی نوشت و در آن پیشنهاد کرد روزانه هزار تا دو هزار میلیگرم ویتامین C مصرف شود.
همین توصیه باعث شد مکملهای دوز بالا در بازارهای جهانی پرطرفدار شوند. هرچند تحلیلهای بعدی نشان داد پاولینگ برای رسیدن به این نتیجه، از ریاضیات نادرست و مطالعات کمکیفیت استفاده کرده بود.
نتایج فراتحلیلهای ۲۰۲۳ و ۲۰۱۳
در سال ۲۰۲۳ پژوهشی با بررسی ۱۰ مطالعه روی ۲۷۳۶ فرد سالم مشخص کرد مصرف منظم هزار میلیگرم ویتامین C در روز، شدت علائم شدید سرماخوردگی را حدود ۱۵ درصد کاهش میدهد. اما این ماده روی مدت زمان علائم خفیف هیچ تأثیری نداشت.
پژوهش دیگری در سال ۲۰۱۳ تأیید کرد مصرف روزانه ۲۰۰ میلیگرم ویتامین C در جمعیت عمومی، تعداد دفعات ابتلا به بیماری را کم نمیکند. البته ورزشکاران و نیروهای نظامی استثنا بودند و در آنها کاهش موارد دیده شد.
مصرف این ویتامین بعد از شروع علائم هیچ فایدهای ندارد. کسانی که میخواهند هزینههای بهداشتی خود را مدیریت کنند، بهتر است پیش از خرید، اثرات واقعی مکملها را بررسی کنند. مدیریت منابع مالی برای نیازهای حیاتی اهمیت زیادی دارد، درست مثل همان چیزی که در ضرورت استمرار تولید و فعالیت صنایع برای اقتصاد کشور مطرح است.
دوزهای توصیه شده و خطرات مصرف بیش از حد
بزرگسالان بالای ۱۹ سال در استرالیا روزانه به ۴۵ میلیگرم از این ویتامین نیاز دارند. در مقابل، آمریکا حد بالای قابل تحمل را ۲۰۰۰ میلیگرم تعیین کرده است. مصرف مداوم دوزهای بالای هزار میلیگرم میتواند باعث اسهال، تهوع، دلدرد و نفخ شود. همچنین احتمال تشکیل سنگ کلیه در برخی افراد با این دوزها بیشتر میشود.
جذب بیش از حد آهن هم برای برخی اختلالات سلامتی مشکلساز است. احتمال تداخل این مکمل با داروهای مختلف نیز وجود دارد.
دریافت مقدار کافی این ویتامین از یک رژیم غذایی متنوع اهمیت دارد و مصرف طولانیمدت مکملهای دوز بالا بدون ضرورت پزشکی توصیه نمیشود.
از نظر مالی، مصرف مکملهای دوز بالا بدون پشتوانه علمی، نوعی هزینه غیربهرهور است. بسیاری از مردم مبالغ زیادی را صرف محصولاتی میکنند که اثر پیشگیرانهشان در برابر بیماریهای فصلی برای عموم مردم ثابت نشده است.
سؤالات متداول
آیا ویتامین C باعث جلوگیری از سرماخوردگی میشود؟
خیر، مصرف دوزهای بالای این ویتامین برای جمعیت عمومی مانع ابتلا به سرماخوردگی نمیشود، هرچند ممکن است شدت علائم شدید را کمی پایین بیاورد.
میزان مجاز مصرف ویتامین C چقدر است؟
در آمریکا حد بالای قابل تحمل ۲۰۰۰ میلیگرم در روز است، در حالی که نیاز روزانه در استرالیا حدود ۴۵ میلیگرم تعیین شده است.
عوارض مصرف بیش از حد ویتامین C چیست؟
مصرف بیش از هزار میلیگرم در روز میتواند منجر به تهوع، اسهال، نفخ و افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه شود.